FIFA ASEAN Cup 2026: Tương lai bất định sau màn khởi đầu gây tranh cãi
FIFA ASEAN Cup 2026, một giải đấu quốc tế mới được FIFA khởi xướng, đang trải qua những ngày đầu đầy sóng gió với hàng loạt tranh cãi. Từ những khó khăn trong việc bán bản quyền truyền hình, chất lượng tổ chức chưa đạt kỳ vọng, cho đến sự cạnh tranh gay gắt từ kế hoạch AFC Nations League của Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC), tất cả đang đặt ra một tương lai bất định cho sân chơi này.
Những điểm chính cần biết
- FIFA ASEAN Cup 2026 là giải đấu mới do FIFA tổ chức, không tham vấn trước với AFC, nhằm tăng cơ hội thi đấu cho các đội tuyển Đông Nam Á.
- Giải đấu đối mặt với khó khăn lớn về thương mại, đặc biệt là việc bán bản quyền truyền hình và cắt giảm tiền thưởng.
- Chất lượng tổ chức bị chỉ trích, với nhiều trận đấu vắng khán giả và việc một số đội sử dụng đội hình phụ.
- Kế hoạch AFC Nations League của AFC tạo ra sự cạnh tranh trực tiếp, có thể khiến FIFA ASEAN Cup mất đi lợi thế về lịch thi đấu FIFA Days.
- Tương lai của FIFA ASEAN Cup phụ thuộc vào thành công của phiên bản đầu tiên và khả năng giải quyết các thách thức hiện tại.
Khởi nguồn đầy bất ngờ và thiếu đồng thuận
FIFA ASEAN Cup 2026 được Chủ tịch FIFA Gianni Infantino công bố vào tháng 10 năm 2025, chỉ một năm trước khi giải đấu khởi tranh. Điều đáng nói là quyết định này được đưa ra mà không có sự tham vấn trước với AFC hay các liên đoàn thành viên trong khu vực Đông Nam Á. Mục tiêu của FIFA là tạo thêm cơ hội thi đấu quốc tế cạnh tranh trong các đợt FIFA Days, qua đó thúc đẩy sự phát triển của bóng đá khu vực.
Tuy nhiên, ngay từ khi ra đời, giải đấu đã vấp phải nhiều hoài nghi. Việc thiếu sự phối hợp với AFC, tổ chức quản lý bóng đá châu lục, đã tạo ra một tiền lệ không mong muốn, báo hiệu những rắc rối tiềm tàng về sự chồng chéo lịch thi đấu và quyền lợi.
Thách thức thương mại và bản quyền truyền hình
Một trong những vấn đề lớn nhất mà FIFA ASEAN Cup 2026 đang phải đối mặt là khó khăn trong khâu thương mại, đặc biệt là việc bán bản quyền truyền hình. Quá trình đàm phán diễn ra rất chậm chạp ở nhiều thị trường Đông Nam Á. Tại Việt Nam, mức giá bản quyền ban đầu khoảng 3 triệu USD đã được điều chỉnh giảm, nhưng vẫn bế tắc do các đơn vị truyền hình đánh giá chi phí quá cao so với khả năng thu hồi vốn.
Đến sát ngày khai mạc, phần lớn các thị trường Đông Nam Á vẫn chưa công bố đối tác truyền hình chính thức. Một số đơn vị chỉ mua bản quyền riêng các trận có đội tuyển quốc gia của họ, cho thấy sự thiếu tin tưởng vào sức hút tổng thể của giải đấu. Hơn nữa, tiền thưởng cho đội vô địch Division 1 đã bị cắt giảm 35%, từ 1 triệu USD xuống còn 650.000 USD, và các khoản thưởng theo từng trận thắng cũng có thể đã bị hủy bỏ. Điều này làm giảm đáng kể động lực tài chính cho các đội tham gia và các nhà tài trợ tiềm năng.
Vấn đề tổ chức và chất lượng chuyên môn
Giải đấu quy tụ 14 đội, bao gồm 11 thành viên ASEAN và 3 đội khách mời. Ban đầu, Trung Quốc, Ấn Độ và Hong Kong (Trung Quốc) được mời. Tuy nhiên, Trung Quốc đã rút lui để tập trung chuẩn bị cho AFC Asian Cup và được thay thế bằng Pakistan. Ấn Độ cũng rút lui để ưu tiên trận giao hữu với Brazil và được thay thế bằng Bangladesh. Việc mời các đội khách mời có thứ hạng FIFA thấp (Trung Quốc hạng 94, Ấn Độ hạng 136, Hong Kong hạng 155) đã gây tranh cãi, bị cho là giải đấu thiên về thương mại hơn chuyên môn.
Trên thực tế, nhiều trận đấu diễn ra trong tình trạng khán đài trống vắng, ngoại trừ các trận có đội chủ nhà. Chất lượng phát sóng cũng bị chỉ trích. Một số đội Division 1 đã sử dụng đội hình B, và Lào đã phải thay đổi toàn bộ đội hình sau bê bối dàn xếp tỷ số ở giải ASEAN Championship trước đó. Tổng thư ký FIFA Mattias Grafstrom cho biết FIFA sẽ xem xét khả năng tổ chức FIFA ASEAN Cup kế tiếp sau ít nhất 4 năm nữa, bác bỏ phương án tổ chức 2 năm/lần.
Ông nhấn mạnh giải đấu đầu tiên phải “thành công rực rỡ” để có thể xem xét các phiên bản tiếp theo.
Sự cạnh tranh từ AFC Nations League
Một yếu tố quan trọng khác đe dọa tương lai của FIFA ASEAN Cup là kế hoạch giới thiệu AFC Nations League của AFC. Được công bố vào tháng 12 năm 2025, AFC Nations League có mục tiêu tăng cường cơ hội phát triển cho các liên đoàn thành viên và tạo ra một khuôn khổ thi đấu quốc tế có cấu trúc và cạnh tranh hơn, tương tự như UEFA Nations League. Giải đấu này dự kiến sẽ diễn ra trong các đợt FIFA Days, tạo ra sự chồng chéo trực tiếp với FIFA ASEAN Cup.
Các đội tuyển Đông Nam Á sẽ phải ưu tiên lịch thi đấu của AFC Nations League nếu muốn duy trì vị thế và cơ hội phát triển trong bóng đá châu Á. Điều này có thể khiến FIFA ASEAN Cup mất đi lợi thế lớn nhất là quyền sử dụng các khoảng thời gian mà các câu lạc bộ phải trả cầu thủ về đội tuyển. Sự cạnh tranh này không chỉ về lịch thi đấu mà còn về sự quan tâm và nguồn lực từ các liên đoàn thành viên, vốn đã phải cân nhắc giữa nhiều giải đấu quốc tế và khu vực.
Tương lai nào cho FIFA ASEAN Cup?
Với những khó khăn hiện tại, tương lai của FIFA ASEAN Cup 2026 đang trở nên bất định. Liệu FIFA có tiếp tục duy trì giải đấu này nếu sức hút thương mại và lượng khán giả không được cải thiện? Các đội tuyển Đông Nam Á sẽ ưu tiên giải đấu nào trong bối cảnh lịch thi đấu quốc tế ngày càng dày đặc? Việc giảm tiền thưởng và khó khăn trong bán bản quyền chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến động lực tham gia của các đội tuyển và nhà tài trợ trong tương lai.
Để FIFA ASEAN Cup có thể tồn tại và phát triển, FIFA cần phải có một chiến lược rõ ràng hơn, đặc biệt là trong việc phối hợp với AFC và các liên đoàn thành viên. Việc đảm bảo chất lượng tổ chức, tăng cường sức hút thương mại và tạo ra một giá trị chuyên môn thực sự sẽ là chìa khóa để giải đấu này không chỉ là một thử nghiệm thất bại mà có thể trở thành một sân chơi ý nghĩa cho bóng đá Đông Nam Á.
